Trong chiến lược phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, tỉnh Thanh Hoá xác định lộ trình phát triển đến năm 2030 là du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế chủ lực, trong đó khai thác hệ thống di sản văn hoá địa phương phục vụ phát triển du lịch là hướng đi mang tầm quan trọng hàng đầu. Trong hệ thống di sản văn hoá, loại hình làng nghề có giá trị nhiều mặt và tiếp tục khẳng định vai trò to lớn đối với quá trình phát hiện ở hiện tại và tương lai. Theo đó, việc nhận diện giá trị, phân tích thực trạng hoạt động của các làng nghề và đề xuất giải pháp khai thác phát triển dịch vụ du lịch bền vững của tỉnh Thanh Hoá là yêu cầu mang tính cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.
Cuốn sách này là kết quả của Đề tài Khoa học và Công nghệ “Nghiên cứu giá trị các làng nghề trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá và đề xuất giải pháp khai thác phục vụ việc phát triển du lịch của Tỉnh”. Cuốn sách được Nhà Xuất bản Khoa học xã hội phát hành vào tháng 12/2021.
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, cuốn sách được cấu trúc thành các chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý thuyết về làng nghề, du lịch làng nghề và khái quát làng nghề ở Thanh Hoá
Chương 2: Thực trạng quy mô, hoạt động của các làng nghề trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá
Chương 3: Mô hình lý thuyết làng nghề ở Thanh Hoá gắn với việc phát triển du lịch
Chương 4: Kết quả triển khai mô hình thực nghiệm: Làng nghề ở Thanh Hoá gắn với việc phát triển du lịch
Chương 5: Giải pháp khai thác việc phát triển và nhân rộng mô hình du lịch làng nghề ở Thanh Hoá
Qua các nội dung nghiên cứu, nhóm tác giả cho thấy Thanh Hoá là một tỉnh giao thoa giữa hai miền Bắc và miền Trung của Việt Nam, là nơi có nhiều làng nghề nổi tiếng lâu đời như: chiếu cói Nga Sơn, đúc đồng Trà Đông, nước mắm Ba Làng, bánh Gia Tứ Trụ…, làng nghề ở Thanh Hoá là 1 trong những đặc trưng gắn với đời sống văn hoá của cộng đồng nên có sức hấp dẫn du khách, làng nghề ở Thanh Hoá không chỉ là nơi sản xuất ra các sản phẩm thủ công độc đáo, tinh xảo, các món ăn đặc sắc mà còn là môi trường văn hoá lưu trữ các tinh hoa nghệ thuật, phong tục tập quán của cư dân nơi đây.
Trong những năm gần đây, làng nghề Thanh Hoá không chỉ đem lại tỷ trọng kinh tế trong cơ cấu ngành nghề Công – Nông – Thương mà còn tạo ra công ăn việc làm cho một bộ phận cư dân lao động, tăng thu nhập cho người dân lúc nông nhàn mà quan trọng hơn cả nếu khai thác hiệu quả ở lĩnh vực du lịch, làng nghề Thanh Hoá sẽ là hình ảnh quảng bá về quê hương, con người và văn hoá xứ Thanh, giúp cho việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá của các làng nghề không bị mai một theo thời gian hay sự tác động của xã hội ở nhiều mặt.
Thông qua việc đánh giá thực trạng làng nghề ở các khía cạnh như: Quy mô hoạt động làng nghề; Thực trạng hoạt động của các làng nghề; Thực trạng tổ chức hoạt động du lịch làng nghề; Vấn đề quản lý nhà nước và cơ chế chính sách, nhóm tác giả đã nêu bật một số vấn đề có thể trở thành bài học kinh nghiệm chung cho mỗi làng nghề đó: (1).Tiếp tục tăng cường, đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước về du lịch, làm tốt công tác quảng bá, giới thiệu các sản phẩm làng nghề về du lịch, vận động các cộng đồng làng nghề tham gia học tập, nâng cao, bồi dưỡng năng lực, trình độ chuyên môn phục vụ cho hoạt động du lịch. (2). Đẩy mạnh mô hình thực nghiệm làng nghề du lịch hướng tới 5 mục tiêu công việc: (2.1). Tổ chức không gian làng nghề với các hoạt động: hướng dẫn cho các hộ gia đình cách thức tổ chức không gian trưng bày sản phẩm, không gian trình diễn phục vụ hoạt động du lịch, xây dựng không gian trưng bày tại làng nghề, xây dựng kịch bản sân khấu từ giá trị văn hoá phi vật thể làng nghề; (2.2). Xây dựng quy chế tổ chức, quản lý hoạt động làng nghề; (2.3). Tập huấn cho người dân làng nghề; (2.4). Thành lập tổ chức câu lạc bộ nghề; (2.5). Xây dựng chương trình diễn tập du lịch trải nghiệm làng nghề.
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh, du lịch làng nghề không còn là khái niệm xa lạ, với nhiều vùng đất, hoạt động này đã trở thành một sự kết hợp "đẻ trứng vàng", góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế - xã hội – văn hoá, có đóng góp cụ thể và thiết thực vào việc tăng thu nhập cho từng hộ gia đình và từng người lao động cũng như từng doanh nghiệp trên địa bàn. Sự có mặt của du lịch làng nghề thực sự có tác động và góp phần có hiệu quả vào việc dịch chuyển cơ cấu kinh tế ở Thanh Hoá nói chung và các vùng nông thôn nói riêng theo theo hướng tích cực, giúp thu hẹp khoảng cách giàu – nghèo giữa nông thôn và thành phố, tạo việc làm, giảm di cư, góp phần xoá đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới giàu, đẹp, văn minh. Để làm tốt hơn nữa vấn đề này cùng với những chính sách, cơ chế sẵn có thì việc xây dựng các mô hình “Làng nghề Thanh Hoá gắn với việc phát triển du lịch là rất cần thiết và cần được tổ chức triển khai và nhân rộng ra với các làng nghề trong toàn tỉnh".
Có thể khẳng định cuốn sách là công trình nghiên cứu công phu nghiêm túc được tác giả tham khảo, phân tích và tổng hợp dựa các nguồn tư liệu uy tín. Với những nội dung được phân tích sắc sảo, hy vọng cuốn sách sẽ cung cấp nguồn thông tin tham khảo bổ ích cho độc giả, những người quan tâm tới vấn đề này.
Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc./.
Phạm Vĩnh Hà
